Στη διεθνή κοινή γνώμη, το όνομα του Λόρδου Έλγιν είναι ταυτισμένο με την πιο βάναυση λεηλασία της Ακρόπολης. Κι όμως, η ιστορία κρύβει μια άγνωστη, lifestyle ίντριγκα της ευρωπαϊκής αριστοκρατίας
Δέκα χρόνια πριν ο Έλγιν πατήσει το πόδι του στην Αθήνα, ένας Γάλλος γαλαζοαίματος διπλωμάτης, ο κόμης Ογκίστ ντε Σουαζέλ-Γκουφιέ, είχε ήδη δώσει το σύνθημα για το «γύμνωμα» του Παρθενώνα. Ο αυτοαποκαλούμενος «Φιλέλληνας» αποδείχθηκε ένας από τους μεγαλύτερους αρχαιοκάπηλους της ιστορίας, δίνοντας στους συνεργάτες του την κυνική εντολή να αρπάξουν ό,τι μπορούν να μεταφέρουν, χωρίς να λυπηθούν ούτε ζωντανούς ούτε νεκρούς.
Το δεξί του χέρι στην Αθήνα, ο πρόξενος Φοβέλ, μετέτρεψε το σπίτι του στην Πλάκα σε ένα ιδιωτικό, παράνομο μουσείο με θέα τον ιερό βράχο. Δωροδοκώντας τους Οθωμανούς φύλακες με λίγα νομίσματα, ξήλωνε ανεκτίμητα αριστουργήματα του Φειδία, τα οποία σήμερα κοσμούν τις προθήκες του Λούβρου. Αν η Γαλλική Επανάσταση δεν είχε δημεύσει την περιουσία του Σουαζέλ-Γκουφιέ αναγκάζοντάς τον να διαφύγει στη Ρωσία, το μεγαλύτερο μέρος των Μαρμάρων του Παρθενώνα θα βρισκόταν σήμερα στο Παρίσι και όχι στο Λονδίνο.
Αυτός ο γαλλικός «θησαυρός» έρχεται ξανά στο προσκήνιο εξαιτίας μιας ιστορικής νομοθετικής ανατροπής. Το γαλλικό κοινοβούλιο ψήφισε έναν πρωτοποριακό νόμο που καταργεί το μέχρι πρότινος «άβατο» των μουσείων του, επιτρέποντας την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους. Η εξέλιξη αυτή, την οποία η ελληνική επιστημονική κοινότητα χαρακτηρίζει ως μια μοναδική ιστορική συγκυρία, στερεί από τη διεθνή μουσειακή κοινότητα τα παλιά της επιχειρήματα και λειτουργεί ως ο απόλυτος μοχλός πίεσης για το Βρετανικό Μουσείο, που κρατά τα σκήπτρα των παράνομων εισαγωγών.
Φυσικά, ο νόμος δεν είναι μια απλή «λευκή επιταγή», καθώς θέτει αυστηρά χρονικά και νομικά φίλτρα. Για να επιστραφεί ένα έργο, πρέπει να αποδειχθεί ότι αποτελεί προϊόν κλοπής ή λεηλασίας και να έχει αποκτηθεί από το γαλλικό κράτος μετά το 1815. Αυτό το μικρό παραθυράκι δημιουργεί ένα συναρπαστικό θρίλερ για τα ελληνικά εκθέματα. Η περίφημη «Πλάκα με τις Εργαστίνες», που αναπαριστά τις νεαρές Αθηναίες να υφαίνουν τον πέπλο της θεάς Αθηνάς, εξαιρείται προσωρινά καθώς κατασχέθηκε το 1792.
Αντίθετα, το «πράσινο φως» ανάβει για τέσσερα άλλα κορυφαία κομμάτια. Η εντυπωσιακή δέκατη μετόπη της νότιας όψης, που απεικονίζει τη μάχη ενός Κενταύρου με μια Λαπιθίδα, αγοράστηκε από το Λούβρο το 1818 και μπαίνει αμέσως στη λίστα της επιστροφής. Μαζί της, ο δρόμος ανοίγει διάπλατα για τρεις μοναδικές μαρμάρινες κεφαλές: την Κεφαλή του Λαπίθη, την Κεφαλή της Ίριδας (της οποίας ο υπόλοιπος κορμός βρίσκεται στο Λονδίνο) και την εμβληματική Κεφαλή Rampin από το άγαλμα του αρχαϊκού Ιππέα. Η νέα αυτή μάχη για τα Γλυπτά δεν διεξάγεται πλέον μόνο με ρομαντικά επιχειρήματα, αλλά με τα πιο ισχυρά νομικά όπλα της σύγχρονης Ευρώπης.
Tags: Αθήνα, Γαλλία, μουσείο, Παρθενώνας Last modified: 27/05/2026
